Update La Colosa

22/03/2017

De bewoners van Cajamarca bereiden zich voor op Consulta Popular op 26 maart 2017

In 2003 streek het Zuid-Afrikaanse mijnbouwbedrijf AngloGold Ashanti neer in Colombia. Vier jaar lang gingen ze op zoek naar goud en kochten ze mijnbouwconcessies op in het hele land. In 2007 vond het bedrijf eindelijk waar het op gehoopt had: gigantische goudreserves in de ondergrond van de gemeente Cajamarca in het departement Tolima. Het La Colosa-project veroorzaakte meteen nationale en internationale verontwaardiging aangezien het project zou leiden tot ontbossing, gebruik van enorme hoeveelheden water, vervuiling van lucht en grondwater en sociale spanningen. Bovendien zou de Páramos in gevaar komen, een uniek stuk natuur waar de voornaamste rivieren van Colombia ontspringen. Omdat Cajamarca niet enkel gekend is voor z’n vruchtbare landbouwgronden die het hele land helpen voorzien, maar ook omdat het de plaats is waar één van de meest belangrijke ecosystemen bestaat, zou een dergelijke ingrijpende onderneming dan ook een regelrechte ramp betekenen (Carlier, 2016).

Hoewel Cajamarca de kern van het mijnbouwproject uitmaakt, was het vooral het referendum in Piedras die als mijlpaal in het verzet tegen grootschalige mijnbouw gezien wordt. Dit referendum, dat als antwoord diende op de mogelijkheid of AngloGold Ashanti een dam door hun grondgebied wou bouwen, bracht maar liefst 60% van de bevolking op de been en had een verpletterend 99% NO votes als resultaat. Deze uitslag was een belangrijke tegenslag voor het mijnbouwbedrijf. (Higginbottom, 2016)

Het inspireerde dan ook vele andere gemeenschappen, waaronder Tauramena, Cabrena en Cajamarca, om zich door middel van een consulta popular tegen de plannen te verzetten (Garcia, 2017). Dit grondwettelijk mechanisme is gebaseerd op de principes van territoriale autonomie en decentralisatie van besluitvorming. Volgens artikel 33 uit de wet over de werking van gemeenten, is een gemeente zelfs verplicht een consulta popular te houden wanneer een mijnbouwproject een significante verandering van het grondgebruik in de gemeente dreigt te veroorzaken (Hoff, 2015). De Cajamarcunos slaagden erin 5000 handtekeningen te verzamelen, waardoor de gemeenteraad verplicht is een stemming te houden over een mogelijke volksraadpleging (Carlier, 2016). Deze werd uiteindelijk gepland op 26 maart.

Toch wordt deze positieve ontwikkeling bemoeilijkt door twee factoren. De eerste ligt in het feit dat de volksraadpleging gepland werd voor 26 maart. Deze korte periode maakt het de lokale bevolking des te moeilijker om tijdig geld bijeen te krijgen om campagnes ter bewustwording van de negatieve impact van de mijnbouw uit te werken. Bovendien was de verkiezing voor een nieuwe burgemeester gepland voor 12 maart. Daardoor mocht er geen campagne gevoerd worden tegen de mijnbouwprojecten, aangezien twee campagnes voor verwarring zou zorgen bij de lokale bevolking (Garcia, 2017). Ten tweede is de Colombiaanse president Santos een grote voorstander van de mijnbouwsector. Hij beschouwt deze immers als een cruciaal onderdeel van zijn ontwikkelingsplan voor het land (Carlier, 2016). Daarom worden vanuit de overheid decreten uitgeschreven die aanpassingen aanbrengen aan bepaalde wetten die de lokale besluitvorming ondermijnen. Vlak voor de consulta popular van Piedras vaardigde de administratie Santos bijvoorbeeld een decreet uit waarin wordt gesteld dat lokale overheden enkel autoriteit hebben over grondgebruik, niet over ondergrondgebruik. Lokale gemeenten hebben met andere woorden geen autoriteit om mijnbouw in hun gebied te verbieden aangezien alles in de ondergrond aan de staat toebehoort (Hoff, 2015).

Ondanks deze tegenslagen is het referendum in Piedras kunnen doorgaan. Dat geeft hoop voor de inwoners van Cajamarca om te blijven strijden: si a la vida, no a la Colosa!



 

Bronnen

Garcia, R.A. (2017). Ante La Falta De Garantias De La Consulta Popular De Cajamarca, La Solidaridad Y El Compromiso Son La Salida. Geraadpleegd op 15 maart 2017, van  https://comiteambiental.com/ante-la-falta-garantias-la-consulta-popular-cajamarca-la-solidaridad-compromiso-la-salida/

Higginbottom, A. (2016). To Mine or Not to Mine, That Is the Question. Geraadpleegd op 15 maart 2017, van http://colombiasolidarity.org.uk/articles/53-analysis/621-to-mine-or-not-to-mine

Soto, M.G. (2017). Ibagué will be the first city in the world to take mining to public scrutiny. Geraadpleegd op 15 maart 2017, van  

http://www.yestolifenotomining.org/ibague-will-be-the-first-city-in-the-world-to-take-mining-to-public-scrutiny/


17/08/2016


Cajamarca, waar het mijnbouwproject La Colosa is gepland, is een dorp van 6de categorie. Dat wilt zeggen dat de Concejo Municipal (gemeenteraad) 4 keer per jaar samenkomt. Een samenkomst van de Concejo bestaat gemiddeld uit 18 sessies. De 11 leden van deze raad, de concejales, zijn rechtsreeks verkozen door de Cajamarcunos en voeren politieke controle uit op het beleid van de burgemeester en zijn gevolg. Ze zullen ook beslissen of de consulta popular er zal komen of niet. De burgemeester van het dorp, William Poveda, is overtuigd pro-minero, maar hij zal dus niet rechtstreeks kunnen meebeslissen over de consulta popular (referendum of volksraadpleging). Zoals het er nu naar uitziet zal de raad vóór de Consulta Popular stemmen. Zes van de gemeenteraadsleden 


Sesión del Concejo Municipal  de 12/08/2016. Foto: Bart Carlier?

De Concejo Municipal van links naar rechts: 

  • Amanda Sanchez – Aico (Partido de las autoridades indígines colombianos) – tegenstander van de consulta popular
  • Estiven baez – Polo Democrático – voorstander van de consulta popular
  • Alexandra Vivas – Partido Liberal – voorstander van de consulta popular
  • Gustavo Roa – Polo Democrático – voorstander van de consulta popular
  • Secretaresse van de Raad, geen raadslid
  • Moises Delgado – Primer vice presidente –  Mais (movimiento alternativa independiente social) -  voorstander van de consulta popular
  • Jorge Parra, grondwetspecialist van de Defensoría del Pueblo – geen raadslid
  • Camilo Padilla – presidente del concejo municipal -  Polo democrático – voorstander van de consulta popular
  • Specialiste rechten, geen raadslid
  • Alejandro Villalba –Segundo vice presidente - Partido Liberal – voorstander van de consulta popular
  • Ninco Polania – Partido liberal – geen standpunt over de consulta popular 
  • Erinson Javier Botello – U – tegenstander van de consulta popular en pro-mijnbouw
  • Doris Cortéz – Cambio Radical – tegenstander van de consulta popular 
  • Gustavo suazo – U – tegenstander van de consulta popular  – no en la foto



Grondwetsspecialist geeft uitleg

Tijdens de sessie van 12/08 was er bezoek van grondwetspecialist Jorge Parra, een medewerker van de Defensoría del Pueblo, een nationaal controleorgaan dat de rechten van de Colombianen beschermt. Hij was heel vastberaden en zei dat de Consulta Popular volstrekt legaal is.

Eerst wou Parra een woordje kwijt over de (levens)bedreigingen die leden van organisaties als COSAJUCA de laatste tijd te verduren krijgen. De oorzaak daarvoor is simpel volgens hem. De organisaties die aan de basis liggen van de volksraadpleging worden steeds gestigmatiseerd. Zo werden de leden van COSAJUCA in de vorige sessie ‘terroristas ambientalistas’ genoemd door de pro-minero raadsleden. Een ander veel terugkomend argument in de concejo municipal is dat organisaties als COSAJUCA tégen de ontwikkeling van het land zijn. Deze argumenten zijn tendentieus en daarom niets waard en maken er volgens hem een oppervlakkig en gevaarlijk debat van dat rechtstreeks leidt tot de eerder genoemde bedreigingen. Hij ijvert voor een debat met correcte argumenten. Zijn doel tijdens deze sessie: met enkele juridische argumenten duidelijk maken waarom de consulta popular (volksraadpleging) volstrekt legaal is.

Het volgende over de consulta:

  • Een volksraadpleging is het recht dat elke burger heeft om mogelijk excessen van de nationale politiek aan te klagen. Het is een volstrekt legaal instrument dat het volk controlerecht geeft  over zaken die hen aanbelangen, bedreigen. Het Grondwettelijk Hof: als de nationale politiek drastische maatregelen neemt die invloed hebben op het territorium dan kan het volk beroep doen op deze burgerinspraak (consulta popular, volksraadpleging).
     
  • Parra bespreekt enkele wetten: er staat geschreven dat: 
    • ?Beslissingen die invloed hebben op milieu aan het volk moeten voorgelegd worden. Het volk heeft dus recht op inspraak bij ernstige verstoring van het milieu.
    • Alle burgers hebben ook recht op een gezond leven. Als dit bedreigd wordt hebben ze recht op inspraak. 
    • Als een gemeente het gebruik van zijn grond drastisch gaat veranderen, dan is het verplicht om een democratisch debat op te starten.
    • Er is zelfs een wet die letterlijk zegt dat als mijnbouwactiviteiten het gebruik van de grond wijzigt die op hun beurt de traditionele activiteiten van een gemeente veranderen, dan moet er een volksraadpleging komen.
       
  • Parra ontkracht ook enkele standpunten die vaak gebruikt worden door zij die tegen de volksraadpleging zijn:
    • De nationale staat is eigenaar van de grondstoffen van het land. 
      • Niet correct. Dit was het geval vóór de grondwet van 91. Toen waren de grondstoffen exclusief eigendom van de ‘natie’ en de ‘natie’ wordt exclusief vertegenwoordigd door de nationale regering. Nu zijn de grondstoffen van de ‘staat’ en de ‘staat’ wordt vertegenwoordigd door enerzijds de nationale regering en anderzijds door de regionale entiteiten. 
         
    • Als het Neen-kamp (= het Neen-kamp wilt geen schadelijke mijnbouw in Cajamarca) wint dan zal er nooit nog mijnbouw komen in de Cajamarca en moet het mijnbedrijf de dag erna vertrekken. 
      • Niet correct. Het volk geeft zijn opinie tijdens de volksraadpleging en de burgemeester moet dit standpunt verdedigen bij de coördinatie tussen de Nationale regering en de Grondwettelijk Hof. 
         
    • Artikel 37 van de wet 685 van de código minero maakt het onmogelijk dat  gemeenten de volgende autonome beslissing maken: op dit territorium zal nooit mijnbouw komen. Door deze wet wordt een Consulta Popular onwettig en/of overbodig.
      • Niet correct. Op geen enkele manier kan deze wet van de mijnwet het recht op een volksraadpleging over drastische veranderingen van de grond van het territorium verhinderen. Artikel 37 van de wet 685 van de mijnbouwwet zal nooit het artikel  33 van de wet 36 kunnen tenietdoen.

Sesión del Concejo Municipal  de 12/08/2016. Foto: Bart Carlier

De argumenten van de pro-mineros in de concejo municipal zijn niet vernoemenswaardig. Ten eerste komen ze bijna niet aan het woord en als ze aan het woord komen dan hebben ze heel onprofessionele argumenten. Volgens Robinson (Van COSAJUCA) gaat het er zo al een hele maand aan toe. Alleen maar tendentieuze argumenten of onwaarheden. Duidelijk geen blijk van kennis van het dossier, volgens hem. In deze zitting hebben de overige raadsleden vooral vragen gesteld aan de specialisten. De antwoorden zijn vervat in de punten beschreven hierboven.


Wat staat er nog te gebeuren

De volgende en voorlaatste sessie vindt deze vrijdag 19/08 plaats. Er zullen dan enkele advocaten aanwezig zijn. Op zondag 21/08 is er dan nog de Cabildo Abierto in het gemeentehuis. Deze speciale bijeenkomst komt er op vraag van de burgers (het Comité ambiental y campesino en COSAJUCA). Het bestuur van Cajamarca is verplicht hieraan gehoor te geven. Er is afgesproken met het Comité en Cosajuca dat elke deelnemer tussen 3 en 5 minuten mag spreken. Iedereen mocht zich aanmelden om een woordje te komen zeggen. Zo zal ook de burgemeester van Ibagué zijn steun komen betuigen aan de Consulta in Cajamarca!


De beslissing door de concejo municipal wordt genomen tjidens de laatste sessie op 30 augustus! Eerst komen nog een geoloog, een econoom, een advocaat en de burgemeester van Ibagué spreken. COSAJUCA organiseert die dag ook een Festival de Campesino op de Plaza Central. Er zal ook een marcha/desfile gehouden worden. Op de overwinning! Als de concejo op het einde van de sessie groen licht geeft, dan zal het Administratief Tribunaal van Tolima zich vervolgens buigen over de grondwettelijkheid van de vraag die aan de Cajamarcunos wordt gesteld. Als ook zij toestemmen, dan start de campagne voor de volksraadpleging in Cajamarca. Verloopt alles volgens plan, dan komt de consulta er eind november, begin december.


Goed nieuws uit Ibagué! Daar is de Consulta al goedgekeurd en zal doorgaan op 2 oktober. De Campagne in Ibagué wordt deze donderdag (19/08) afgetrapt! CATAPA en COSAJUCA tekenen present! Om bewustwording te creëren over de consulta popular in Ibagué is een crowdfundactie gestart. 


Sesión del Concejo Municipal  de 12/08/2016. Foto: Bart Carlier