Events of 2016

 Reporterre

In Rosia Montana in Roemenië bevindt zich één van de grootste goud- en zilverafzettingen in Europa. Mijnbouw kwam in de regio reeds voor ten tijde van het Romeinse Rijk. Deze en latere mijnbouwactiviteiten zorgden voor milieuschade. De vroegere RoșiaMin mijn toont bijvoorbeeld de impact van de mijnbouw. De water- en grondkwaliteit zijn afgenomen en er zijn negatieve gevolgen voor de publieke gezondheid. Deze negatieve impact gaat door zolang de site niet is gerestaureerd.[1]

Naast milieuschade en gezondheidsproblemen, zorgde het einde van de staatsmijn en andere mijnen in 2006 voor werkloosheid en extreme armoede. Het staatsbedrijf gaf bijvoorbeeld werk aan bijna de volledige lokale bevolking. In 2009, drie jaar na de sluiting van de mijnen, had nog steeds 70 % van de bevolking in Rosia Montana geen werk.[2]

Hierna werd een nieuwe mijnsite in Rosia Montana gepland. Die zal uit vier gescheiden openpit mijnen bestaan, die naar verluidt aan alle internationale en Europese normen zouden voldoen. Het zou twee jaar duren om de mijn te bouwen, 16 jaar om de metalen op te graven en zeven jaar om de mijn te sluiten en het gebied te restaureren.  Gedurende de 30 tot 50 jaar hierna, moet de site blijvend geobserveerd en geïnspecteerd worden.[3]

Gabriel Resources heeft 80 % van het project in handen, de overige 20 % behoort Minvest Rosia Montana S.A toe, wat een staatsbedrijf is. Samen vormen ze Rosia Montana Gold Corporation, dat de ontginningsvergunning bezit van Rosia Montana. [4] Gabriel Resources heeft reeds meer dan 1, 5 miljard dollar in de site geïnvesteerd, sinds ze het mijngebied in de late jaren 1990 verwierven.[5] Het project zou direct en indirect zo'n 24 miljard dollar aan de Roemeense staat kunnen opbrengen en voor duizenden jobs zorgen. Het project wordt als de belangrijkste directe buitenlandse investering in het land gezien. Naar men beweert zou het een mogelijkheid tot groei en ontwikkeling van de Apuseni regio zijn, waar sinds eeuwen aan mijnbouw wordt gedaan.[6]

Desondanks heeft volgens Gabriel Resources de Roemeense staat de ontwikkeling van het Rosia Montana project geprobeerd te hinderen, zonder een meldenswaardig proces of compensatie. Bijgevolg zijn de opbrengsten van hun investeringen verwaarloosbaar. Ze menen dat ze geprobeerd hebben een dialoog op gang te brengen met de president en de overheid in 2015, maar dat ze geen antwoord kregen. Daarom hebben ze het land aangeklaagd.[7] 

Gabriel Resources vroeg in juli 2015 compensatie tijdens een internationaal arbitrage voor het "World Bank's International Centre for Settlement of Investment disputes (ICSID)". De Roemeense overheid was aangeklaagd door het bedrijf voor het vertragen van het mijnproject. Gabriel Resources beweert dat Roemenië bepalingen van de "International bilateral investment protection treaties" afgesloten met Canada en het Verenigde Koninkrijk van Groot-Brittanië en Noord-Ierland, heeft geschonden.[8]

Aanvankelijk steunde de Roemeense overheid het mijnproject, maar ze veranderden hun mening in 2013 na wijdverspreide protesten in het land. Veel Roemenen verzetten zich tegen het project om wille van de milieugevolgen en de vervuiling verbonden aan het gebruik van cyanide, de schade die aangebracht zal worden aan vier bergen in het gebied en de mijnschachten uit de Romeinse tijd.[9] Desondanks beweert Gabriel Resources dat het project aan de restauratie van de historische mijnvervuiling zal bijdragen. De bevolking protesteert eveneens tegen de politieke corruptie rond het mijnproject.[10]

Op dit moment ziet het ernaar uit dat het mijnbedrijf zijn plannen moet herzien. Omdat Rosia Montana en een gebied van twee kilometer hier rond, tot een historisch monument is uitgeroepen in december 2015, door het Roemeense ministerie van cultuur. Dit monument bevat eveneens de mijnsites.[11] Bijgevolg is het gebied beschermd tegen industriële activiteiten zoals mijnbouw.[12] De plaats was in 1992 ook tot historisch monument benoemd, maar verloor deze status door beslissingen van het ministerie van cultuur in 2004 en 2010.[13] Het lijkt erop dat de Roemeense bevolking de strijd heeft gewonnen, maar ze zullen erop moeten blijven toezien dat de overheid haar beleid niet verandert of dat het bedrijf geen andere weg vindt om alsnog met het mijnproject te beginnen.