{"id":14331,"date":"2020-05-18T08:00:40","date_gmt":"2020-05-18T06:00:40","guid":{"rendered":"https:\/\/catapa.be\/?p=14331"},"modified":"2020-10-08T10:49:06","modified_gmt":"2020-10-08T08:49:06","slug":"hoe-kan-de-ict-toeleveringsketen-eerlijker","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catapa.be\/nl\/hoe-kan-de-ict-toeleveringsketen-eerlijker\/","title":{"rendered":"Hoe kan de ICT-toeleveringsketen eerlijker?"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_column_text]<\/p>\n

Hoe kan de ICT-toeleveringsketen eerlijker?<\/b><\/h1>\n

Onderzoeksmissie in Oruro (Bolivia) voor het project \u2018Make ICT Fair\u2019 (\u2018Maak de ICT-sector eerlijk\u2019)<\/span><\/i><\/h3>\n

[\/vc_column_text][vc_empty_space][vc_column_text]Samenvattend<\/i> rapport ook beschikbaar in het Engels<\/a>, Spaans<\/a> en Frans<\/a>.<\/em>[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n

Samenvatting rapport<\/i><\/b>\u00a0<\/i><\/b><\/h2>\n

Er is heel weinig literatuur voorhanden over de toeleveringsketens die schuilgaan achter de metaalhandel en daarom wil CATAPA met het onderzoek naar de mijnbouw van polymetaal erts in Bolivia nagaan wat precies de sub-nationale, nationale en transnationale actoren en processen zijn die bij de mijnbouwactiviteiten betrokken zijn. In het Boliviaanse departement Oruro werd daartoe een veldonderzoek uitgevoerd. Deze onderzoeksmissie verschaft ons elementen om de lokale implicaties van de mondiale ICT-industrie bloot te leggen. Zo krijgt de term Make ICT Fair in elke schakel van de toeleveringsketen zijn specifieke betekenis doordat er een kader wordt aangereikt om te bepalen hoe de situatie er in elk deel van de keten uitziet op het vlak van arbeid, gemeenschap, milieu en juridische kwesties in de beoogde context.<\/span><\/p>\n

In het Boliviaanse Oruro is bij de toeleveringsketen voor tin, zilver, lood en zink \u2013 enkele van de metalen die nodig zijn voor de productie van elektronische apparaten \u2013 een veelheid van actoren betrokken. Voorafgaand aan de export worden hier de mineralen ontgonnen door mijnbouwco\u00f6peratieven (naast staatsmijnen en groot- en kleinschalige private mijnen) en dan verkocht aan lokale handelaars, die daardoor dus de eerste toeleveranciers zijn binnen de internationale toeleveringsketen voor deze metalen.<\/span><\/p>\n

Tin wordt gesmolten door twee industri\u00eble smelterijen in Oruro en daarna ge\u00ebxporteerd, vooral naar de VS en Nederland. Zilver-, lood- en zinkconcentraten worden rechtstreeks ge\u00ebxporteerd naar metallurgische fabrieken in Azi\u00eb (Zuid-Korea, China en Japan) en Europa (Belgi\u00eb, Nederland en Spanje).<\/span><\/p>\n

Er werd onderzoek uitgevoerd vanaf de ontginning, de ertsverwerking en het smelten tot aan de export. Via case studies hebben we concrete voorbeelden van zes mijnbouwco\u00f6peratieven, een aantal lokale toeleveraars, de staatssmelterij en de belangrijkste internationale handelaars die in het gebied opereren. Dit onderzoek heeft aan het licht gebracht wat de gevolgen zijn van het gebrek aan verplichte sociale en milieu gerelateerde kwaliteitsnormen die op de toepasselijke niveaus zouden kunnen worden opgelegd aan de bedrijven die deze metalen opkopen. Ook bleek dat er geen traceerbaarheidscriteria waren die een verbinding tot stand zouden kunnen brengen tussen de verschillende actoren en waardoor een mogelijke \u2018maatschappelijke verantwoordelijkheid\u2019 zou ontstaan van kopers ten opzichte van de lokale actoren.<\/span><\/p>\n

[\/vc_column_text][vc_single_image image=”14076″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][vc_empty_space][vc_column_text]<\/p>\n

De implicaties van mijnbouw in Oruro<\/i><\/b><\/h2>\n

Het onderzoek richtte zich op het vergaren van gegevens over de impact van de mijnbouw in de verschillende schakels van de toeleveringsketen.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Gebrekkige voorzieningen op het gebied van gezondheid en veiligheid<\/strong><\/h4>\n

Dat de situatie in Oruro zo specifiek is, heeft te maken met de belangrijke rol die kleinschalige co\u00f6peratieven spelen in de Boliviaanse lokale mijnbouweconomie. Dit type mijnen stelt namelijk een groot aantal arbeiders uit de regio te werk. De co\u00f6peratieven zijn eigenlijk een systeem van \u2018zelfexploitatie\u2019 aangezien zij hun eigen werkgever zijn, maar machteloos staan ten opzichte van de bedrijven die hun ertsen kopen. Het co\u00f6peratief kader mag dan een zekere vrijheid impliceren voor de arbeiders (die lid moeten zijn van de co\u00f6peraties), het heeft ook tot gevolg dat de werkmethodes nog zeer traditioneel zijn, d.w.z. vaak nog afhankelijk van manuele arbeid, ook al is er de laatste decennia al meer mechanisering.<\/span><\/p>\n

In de ontginningsfase hebben de arbeiders te maken met onverantwoorde veiligheids- en gezondheidssituaties, waarvan de belangrijkste de gebrekkige bescherming door stofmaskers is. Dat leidt tot een aantal gevallen van silicose (ook bekend als de mijnwerkersziekte, die veroorzaakt wordt door siliciumstof in de longen).<\/span><\/p>\n

De mijnwerkers van de co\u00f6peratie die tewerkgesteld zijn in het concentratieproces van de ertsen worden blootgesteld aan ongecontroleerd en nonchalant gebruik van toxische stoffen zoals xanthaat, cyanide en kerosine, die onmiddellijk oogirritatie veroorzaken, maar op lange termijn ook het zenuwstelsel en de interne organen aantasten. Gezondheidsproblemen en huidkwalen ontstaan door rechtstreeks contact met zuren en zware metalen en ook door veel te lang in de zon en het stof te werken.<\/span><\/p>\n

Een ernstig probleem is ook het gebrek aan langetermijnplanning, zodat mijngangen niet ge\u00efnspecteerd worden, waardoor gevaarlijke situaties kunnen ontstaan zoals het exploreren van zones die eerder al als no-gozones werden beschouwd.<\/span><\/p>\n

[\/vc_column_text][vc_single_image image=”14083″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][vc_empty_space][vc_column_text]<\/p>\n

Voedselsoevereiniteit en biodiverse ecosystemen lopen gevaar<\/strong><\/h4>\n

Ook al heeft Bolivia wetten voor de bescherming van \u2018Moeder Aarde\u2019 en ondanks de vereiste dat er in de meeste gevallen een milieulicentie moet worden verstrekt voordat er tot ontginning mag worden overgegaan, gaan alle mijnbouwactiviteiten gepaard met ernstige milieuschade. De belangrijkste effecten zijn dat de mijn zuur water oplevert, dat mijnafval in de open lucht wordt gedumpt en dat de chemicali\u00ebn voor het concentratieproces gewoon geloosd worden (een pH-waarde van minder dan 3 is courant voor de waterlopen rond de mijngebieden).<\/span><\/p>\n

Mijnexploitatie heeft ernstige gevolgen voor de landbouw in de directe omgeving en in stroomafwaarts gelegen gebied. De gevolgen voor het milieu zijn vaak zo groot dat landbouwers zich gedwongen zien om mijnwerker te worden omdat hun land al te zeer aangetast is. Het is moeilijk om van de vele mijnbouwsites de kost van alle effecten op de ecosystemen te berekenen en sanering is haast onbegonnen werk.<\/span><\/p>\n

[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n

De hachelijke situatie van vrouwen<\/strong><\/h4>\n

De vrouwen betrokken in de co\u00f6peratieve mijnactiviteiten van Oruro zijn doorgaans oudere weduwen die hun echtgenoot verloren in de mijnen of bij aanverwante activiteiten, ofwel jonge meisjes of alleenstaande moeders met kinderen. Actieve deelname is voor hun beperkt, omdat er traditioneel wordt aangenomen dat hun aanwezigheid binnen in de mijn ongeluk brengt. En daarom werken ze hoofdzakelijk buiten, waar ze afgedankte steenblokken stukslaan, of op andere terreinen werken met minder kansen om leefbaar inkomen te verdienen.<\/span><\/p>\n

Het inkomen van de mijnwerkers hangt volledig af van geluk: ofwel vinden ze voldoende metaalrijke ertsen ofwel niet. In het verkoopproces worden vooral de vrouwen bedot en krijgen ze een oneerlijke prijs. Heel wat vrouwen werken op informele basis, zelfs buiten het kader van de co\u00f6peratie. Ze hebben geen ziekteverzekering of een pensioenfonds. Over het algemeen dragen zij bovendien de zorg voor het gezin en daardoor dragen zij bijna altijd de dubbele last van productief werk en reproductie.<\/span><\/p>\n

[\/vc_column_text][vc_single_image image=”14326″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][vc_column_text]<\/p>\n

De gevolgen voor de komende generaties<\/strong><\/h4>\n

De milieuschade door de mijnbouw heeft een invloed op de landbouwactiviteiten en maakt het in sommige streken onmogelijk om er nog iets te telen, aan veeteelt te doen of te vissen. Dit heeft een migratie op gang gebracht van boerengemeenschappen naar mijnbouwsites en naar de steden.<\/span><\/p>\n

Het beperkte kapitaal binnen dit co\u00f6peratief model maakt het moeilijk om de mijnbouwactiviteiten duurzaam te beheren. Het korte-termijnperspectief zorgt voor onzekerheid als het gaat over het inkomen van de mijnwerkers, vooral als de prijzen laag staan en ook door de eindige beschikbaarheid van het erts dat ze ontginnen.<\/span><\/p>\n

Door de lage prijzen voor metaal hebben co\u00f6peratieven het soms moeilijk om te investeren in verbeterde productiviteit met behulp van machines, ingenieurs en de exploratie van nieuw te ontginnen ertsaders. De internationale handelsbedrijven halen voordeel uit hun oligarchische positie door hun strategie van onrechtvaardige prijsverlaging voor de mineralen bij het punt van herkomst, wat de co\u00f6peraties \u2013 de zwakste schakel in de internationale handel \u2013 rechtstreeks treft, met verliezen als gevolg.<\/span><\/p>\n

[\/vc_column_text][vc_single_image image=”14086″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][vc_empty_space][vc_column_text]<\/p>\n

ICT eerlijk maken in Oruro : een meervoudig kader<\/i><\/b><\/h2>\n

 <\/p>\n

Bolivia staat voor een complexe situatie om de betrokken mensenrechten te respecteren<\/strong><\/h4>\n

Het onderzoek in Oruro heeft aangetoond dat er globaal een bewustzijn moet worden gecre\u00eberd wat betreft de schending van mensenrechten in de mijnbouwgebieden. Dan pas kan de situatie verbeteren. Dit is nodig zodat er middelen en inspectiepersoneel worden ingezet waarmee het naleven van de wetten ter bescherming van Moeder Aarde en van de verschillende milieurichtlijnen wordt afgedwongen, maar ook om te zien of de sociale, arbeids- en veiligheidsnormen worden opgevolgd.<\/span><\/p>\n

Bolivia heeft verschillende internationale instrumenten voor de mensenrechten geratificeerd, zoals de <\/span>Universele Verklaring van de Rechten van de Mens<\/b>, die de staten ertoe verplicht te zorgen voor \u2018rechtvaardige en gunstige arbeidsvoorwaarden\u2019 (Art. 23) en die ook bepaalt dat \u2018Eenieder recht heeft op een levensstandaard die hoog genoeg is voor de gezondheid en het welzijn van zichzelf en zijn gezin (\u2026), alsmede het recht op voorziening in geval van werkloosheid ontstaan ten gevolge van omstandigheden onafhankelijk van zijn wil\u2019 (Art. 25 \u00a71).<\/span><\/p>\n

Het <\/span>Internationaal Convenant inzake economische, sociale en culturele rechten <\/b>(ICESR) van de Internationale Arbeidsorganisatie ILO verplicht sedert 1976 de staten om \u2018veilige en hygi\u00ebnische arbeidsomstandigheden\u2019 (Art. 7 ii b) te garanderen evenals \u2018een zo goed mogelijke lichamelijke en geestelijke gezondheid\u2019 (Art. 12 i).<\/span><\/p>\n

De <\/span>Amerikaans Verdrag van de Mensenrechten<\/b> (ook <\/span>Verdrag van San Jos\u00e9<\/b>) voorziet de bescherming van Boliviaanse mijnwerkers, waarin het recht op rechtvaardige, billijke en bevredigende werkomstandigheden (Art. 7) en het recht op gezondheid (Art. 10) zijn opgenomen.<\/span><\/p>\n

[\/vc_column_text][vc_single_image image=”14089″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][vc_empty_space][vc_column_text]<\/p>\n

Need for monitored fair and responsible criteria in the international trade:<\/strong><\/h4>\n

De internationale verhandeling van Oruro\u2019s zink-, zilver- en loodconcentraten wordt gedomineerd door een kleine groep internationale bedrijven die deze mineralen importeren en doorverkopen of smelten, nl. Korea Zinc, Trafigura en Glencore. Ook al zijn deze bedrijven niet juridisch gebonden door de mensenrechtenverdragen die hierboven werden opgesomd, zij zijn wel de voornaamste stakeholders binnen de keten en dragen verantwoordelijkheid voor die rechten via een gecontroleerde naleving van de Guiding Principles on Business and Human Rights (De VN-Richtlijnen voor het Bedrijfsleven en de Mensenrechten) en de OECD Due Diligence Guidance for Responsible Supply Chains (de Ketenverantwoordelijkheid in de Richtlijnen van de OESO).<\/span><\/p>\n

Door de toeleveringsketen te traceren kan een meer verantwoordelijk kader worden vormgegeven voor de relaties tussen de mondiale bedrijven en hun verschillende toeleveraars, als onderdeel van een stijgende roep om maatschappelijk verantwoord ondernemen bij de transnationale bedrijven. Dit zou er in de ICT-toeleveringsketen op neerkomen dat ontgonnen mineralen die niet beantwoorden aan de minimale sociale en milieunormen niet meer ingezet mogen worden op de internationale markt.<\/span><\/p>\n

De OESO-Richtlijn betreffende de ketenverantwoordelijkheid voor mineralen uit conflictgebieden en hoogrisicogebieden definieert ketenverantwoordelijkheid specifiek als een \u2018permanent, proactief en reactief proces, waardoor bedrijven kunnen garanderen dat ze de mensenrechten respecteren en niet bijdragen aan een conflict ; het helpt ze ook om de internationale wetgeving na te leven\u2019.<\/span><\/p>\n

\u2018Risico\u2019s\u2019 worden gedefinieerd in verband met de eventueel negatieve effecten van bedrijfsoperaties die het resultaat zijn van de eigen activiteit van het bedrijf of van zijn relaties met derden, waaronder toeleveranciers en andere entiteiten in de keten. Deze verreikende definitie betekent dat internationale handelsbedrijven gehouden zijn de verplichting tot ketenverantwoordelijkheid te respecteren ten opzichte van alle betrokkenen in de keten, inclusief de co\u00f6peratieve mijnen.<\/span><\/p>\n

[\/vc_column_text][vc_single_image image=”14080″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][vc_empty_space][vc_column_text]<\/p>\n

Oproep voor internationale actie<\/i><\/b><\/h2>\n

ICT eerlijk maken impliceert dat de internationale handelsbedrijven die bij de ontginningen in Oruro betrokken zijn de verschillende stappen van ketenverantwoordelijkheid, zoals vereist in de Richtlijn, gaan volgen:<\/span><\/p>\n