Peru

Peru heeft reeds een lange geschiedenis van mijnbouw, die terugkeert tot de pre-Inca periode. Tijdens de eerste eeuwen van de koloniale overheersing werden omvangrijke voorraden goud, zilver en kwik ontgonnen. Bij het begin van de 17de eeuw waren de belangrijkste zilvermijnen reeds bijna uitgeput.

Ondanks die lange geschiedenis, is er sinds de vroege jaren ’90, een ware boom van de mijnbouwsector aan de gang. Die boom is niet zozeer te wijten aan het ontdekken van nieuwe voorraden. De combinatie van hoge grondstoffenprijzen, nieuwe mijnbouwtechnologieën die het mogelijk maakten om plaatsen te exploiteren die voorheen niet haalbaar of economisch rendabel waren en de institutionele hervormingen van de sector en de economie in zijn geheel, hebben mijnbouw in Peru heel aantrekkelijk gemaakt voor investeerders. De extractieve sector begon een sleutelrol te spelen in de economische groei, die steunt op directe buitenlandse investeringen en een exportgerichte economie en tot op de dag van vandaag doorgevoerd wordt.  Sindsdien hebben achtereenvolgende regeringen verder gebouwd aan de profilering van Peru als ‘país minero’, met het oog op het verwerven van nieuw kapitaal in de nationale economie.

Peru is vandaag nog steeds een mijnbouwgrootmacht. Mijnbouw is goed voor ongeveer 60 procent van de export en de belangrijkste bron van buitenlandse deviezen. Het land is de tweede zilverproducent ter wereld en de zesde producent van goud, en heeft na Chili de grootste koperreserves op aarde. De vijf grootste mijnbouwmultinationals wereldwijd (Glencore, BHP Billiton, Rio Tinto, Vale en Anglo American) zijn allen actief in het land.

Ondanks de grote investeringen in het land zorgt de rijkdom in de bodem niet voor de gehoopte effecten. “Een Peruaan is een bedelaar op een berg van goud”, zegt een Peruaans spreekwoord. De ondergrond zit boordevol grondstoffen maar toch blijkt die rijkdom niet ten goede te komen aan een groot deel van de bevolking. De enorme expansie van mijnbouwactiviteiten heeft een grote sociaal-culturele, economische en ecologische impact.

Eind 2014 was meer dan 25,7 miljoen hectare van het grondgebied van Peru geconcessioneerd voor mijnbouwactiviteiten. Dit komt overeen met 20% met de oppervlakte van het land! Reeds in ‘99 waren ongeveer 55% van de 6000 boerengemeenschappen op een of andere manier beïnvloed door mijnactiviteit.

De expansie van de mijnbouw zet zich door in gebieden die van oudsher bewoond worden door inheemse boerengemeenschappen. Het brengt  de traditionele levenswijzen, gebaseerd op landbouw en veeteelt, in gevaar. Daarnaast is er een uitbreiding van mijnbouwactiviteiten op te merken naar gebieden met kwetsbare ecosystemen zoals de hooggelegen paramos, die van groot belang zijn voor de watervoorziening van de landbouwgronden en de lokale bevolking, maar ook voor lagergelegen steden en de droge kustgebieden. De geconcessioneerde gebieden hebben daarenboven vaak een culturele en historische waarde voor haar bewoners. Niet verwonderlijk, gaat de expansie gepaard met vele sociale conflicten en politieke debatten over de relaties tussen mijnbouw, mensenrechten, milieuaspecten en ontwikkeling. De regering blijft ondanks het hoge aantal sociale conflicten volop de kaart spelen van mijnbouw. Huidig president Ollanta Humala zet, ondanks beloftes over een betere regulering van buitenlandse (mijnbouw)bedrijven binnen zijn verkiezingspropaganda, dit beleid voort.  Zo keurde Peru in juni 2014 nog een pakket maatregelen goed dat de milieu- en sociale wetgeving afzwakt en een resem procedures voor bedrijven versoepelt. Met de hete adem van grote concurrent Chili in de nek, wil Peru de lieveling van de mijnbouwsector blijven.

In Peru werkt CATAPA voornamelijk rond 2 emblematische mijnbouwcases in de noordelijke Andes. Conga in Cajamarca en Rio Blanco in Piura. Via onze partnerorganisaties, ondersteunen we de lokale sociale organisaties en bevolking die vragen stellen bij de ongelimiteerde en slecht gereguleerde mijnbouwexpansie. Want de lokale bevolking draagt vooral de ecologische en sociale kost van de extractie van de ertsen en metalen. Men wordt geconfronteerd met verschillende problemen zoals watervervuiling, onteigening van gronden, sociale conflicten en criminalisering van sociale leiders en protesten. Via ondersteuning van onze partnerorganisaties en de aanwezigheid van zuidmedewerkers in Peru, trachten we de lokale bevolking een stem te geven.